DẤU ẤN VAMI   

     Để có trách nhiệm với các bậc đàn anh, các đồng nghiệp và để những người làm nghề cơ khí Việt Nam hôm nay và mai sau biết về sự ra đời của hai tổ chức TỔNG HỘI KHKT CƠ KHÍ VIỆT NAM (VUSTA) và HIỆP HỘI DOANH NGHIỆP CƠ KHÍ VIỆT NAM (VAMI), tôi là người trong cuộc viết tóm lược như dưới đây.

     BỐI CẢNH XÃ HỘI & SỰ RA ĐỜI CỦA HIỆP HỘI DOANH NGHIỆP CƠ KHÍ VIỆT NAM (VAMI)

    Trong giai đoạn từ năm 1975 - 2000 dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam sau ngày 30/4/1975 thống nhất hai miền Bắc Nam kết thúc thắng lợi cuộc chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược kéo dài từ năm 1946 đến 1975. Đất nước vừa tạm yên tiếng súng chấm dứt cuộc chiến chống ngoại xâm và cảnh người Việt đánh người Việt do các thế lực ngoại bang tranh dành sự thống trị đất nước Việt Nam vì có địa chính trị chiến lược, tài nguyên, nguồn nhân lực… thì Việt Nam lại rơi ngay vào hai cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam chống quân Khmer đỏ nổ ra năm 1976 và chống quân bành trướng xâm lược Bắc Kinh ở biên giới phía Bắc năm 1979 và lệnh cấm vận toàn diện của Mỹ. Cũng trong thời gian này kinh tế xã hội của Liên Bang Xô Viết cùng các nước XHCN Đông Âu cũng rơi vào khó khăn, dẫn đến viện trợ kinh tế cho Việt Nam không như trước nữa, Việt Nam mất chỗ dựa nên đã rơi vào suy thoái và khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Nhà máy công xưởng thiếu vật tư sản xuất, mô hình HTX nông nghiệp, quốc doanh hóa nền kinh tế không hiệu quả, dân thất nghiệp, đói, vượt biên… Cho nên nếu những ai đã sống trong giai đoạn này mới phần nào chứng kiến để chia sẻ khó khăn và hiểu hơn tình thế lãnh đạo Việt Nam thời đó đã buộc phải có một số chính sách như “kéo dài thời gian cải tạo sỹ quan, một số người cộm cán của chính quyền VNCH; Cải tạo công thương nghiệp; kéo dài kinh tế bao cấp, tem phiếu theo cách làm trước đây ở miền Bắc…”  

      Không còn con đường nào khác: Sau khi Tổng bí thư Lê Duẩn qua đời năm 1985, năm 1986 Ban lãnh đạo của Đảng đã tiến hành Đại hội toàn quốc lần thứ VI trên tinh thần “nhìn thẳng sự thật”, “tự cứu mình” để thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội và đủ sức đương đầu “chống quân bành trướng xâm lược” câu kết với Mỹ và  phương Tây đã đề ra đường lối Đổi Mới, trước hết là Đổi Mới về tư duy xây dựng và phát triển kinh tế, gấp rút xóa bỏ tư duy điều hành nền kinh tế theo nguyên tắc tập trung, kế hoạch hóa, quan liêu, bao cấp trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước. Mở rộng dân chủ trong đảng, trong nhân dân, cho phép thành lập các Hội, Đoàn nghề nghiệp trong nước; tiến hành Mở Cửa đất nước với thế giới để thiết lập quan hệ kinh tế quốc tế đa phương và xúc tiến mạnh hình thức “ngoại giao nhân dân” nhằm thu hút được nhiều nguồn lực bên ngoài chống lại sự bao vây cấm vận toàn diện của Mỹ và phương Tây, Trung Quốc.

Hội thảo Cơ khí

     Chính nhờ có chủ trương đúng đắn ấy của Đại Hội Đảng lần thứ VI nên Chính phủ đã cho phép thành lập một số Hội khoa học kỹ thuật của một số ngành kinh tế, xã hội đã ra đời và hoạt động hợp pháp vào thời kỳ Đổi Mới & Mở Cửa đó. Điển hình năm 1988 Việt Nam đã có 02 Hội nghiên cứu Khoa học lớn được Chính phủ cho phép tổ chức Đại hội thành lập để hoạt động công khai theo tôn chỉ, mục đích cụ thể, đó là:

     1- Đại hội Tái lập hoạt động của Hội KH Lịch Sử Việt Nam do GS sử học, Nhà giáo ND Phan Huy Lê làm Chủ tịch Hội; Tôn vinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Nhà sử học, GS Trần Văn Giầu làm Chủ tịch danh dự. Gọi là Đại hội tái lập hoạt động vì Hội KHLS VN đã ra đời từ trước khi Mỹ phát động cuộc chiến ném bom miền Bắc VN năm 1964 và Chủ tịch Hội đầu tiên là Nhà sử học, GS Trần Huy Liệu Viện trưởng Viện Lịch Sử VN. 

     2- Cũng năm 1988 Hội KHKT Cơ khí VN ra đời chính thức hoạt động trên phạm vi toàn quốc. Đó là kết quả tiếp nối của một số thành viên trong “Ban vận động thành lập Hội do GS Trần Đại Nghĩa làm Trưởng Ban từ 20 năm trước đã bị đứt quãng vì chiến tranh mà tiêu biểu là P. Tiến sỹ Lê Thức, nguyên Thứ trưởng Bộ Điện Than vừa nghỉ hưu khởi xướng và tiếp nối.

      Kể cũng là cái duyên vì năm 1986 tôi đang là một chuyên viên trẻ làm việc tại Vụ KHKT Bộ Cơ khí & Luyện kim được Thứ Trưởng Trần Lum (sau này là Bộ trưởng) dẫn bậc đàn anh Lê Thức đến phòng tôi và nói muốn giao thêm nhiệm vụ cho tôi giúp anh Lê Thức là người tôi không quen biết để thực hiện các hoạt động trù bị như đi đến một số đơn vị cơ khí trong ngoài Bộ vận động họ tham gia Hội, đến các lãnh đạo cơ quan nhà nước để báo cáo trình bầy nguyện vọng và dự thảo các văn bản, tài liệu cần thiết nhằm sớm xin phép thành lập Hội KHKT Cơ khí VN. Tất nhiên Sếp đã giao thì phải vui vẻ nhận thêm việc. Thế là anh Lê Thức liền giao cho tôi cầm giữ con dấu gỗ của Ban Trù bị đã khắc trước đây 20 năm thời GS Trần Đại Nghĩa là Trưởng Ban vận động để anh em cùng nhau làm việc theo chỉ đạo của anh Lê Thức. Sau hơn 1 năm vận động và chuẩn bị, năm 1988 Đại hội thành lập Hội KHKT Cơ khí Việt Nam (VIASMI) được tiến hành trọng thể và thành công, bầu Ban chấp hành và Thường vụ của Hội. Tôi được bầu vào Ban chấp hành, được cử làm thường trực giúp việc lãnh đạo Hội theo hình thức kiêm nhiệm. 

      3- HỘI KHKT CƠ KHÍ VIỆT NAM QUA CÁC THỜI KỲ:

- Nhiệm kỳ I (1988 - 1993): Chủ tịch KS cơ khí Phan Thanh Liêm, Ủy viên TW Đảng, Bộ trưởng Bộ CK & LK; Tổng thư ký PGS - TS Nguyễn Ngọc Anh, Viện trưởng Viên Thông tin Bộ CK& LK. Phó TTKý TS Nguyễn Đình Ngà, Chánh Văn phòng Ban Cơ khí Chính phủ.

Chủ tịch Hội KHKT nhiệm kì đầu Phan Thanh Liêm phát biểu

- Nhiệm kỳ II (1993-1998): Chủ tịch TS cơ khí Trần Lum, Ủy viên TW Đảng, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp nặng; Tổng thư ký TS Nguyễn Đình Ngà; Phó TTKý KS Đào Phan Long

Ban chấp hành Hội KHKT Khóa 2

TS, Bộ Trưởng Trần Lum Chủ tịch Hội KHKT cơ khí VN khóa 2

 -  Nhiệm kỳ III (1998 - 2003): Chủ tịch TS cơ khí Hà Nghiệp, Trợ lý Tổng bí thư Đảng CSVN; P. Chủ tịch kiêm Tổng thư ký KS Đào Phan Long.

TS Hà Nghiệp, Trợ lý Tổng Bí Thư, Chủ tịch Hội KHKT Khóa 3

     Cuối nhiệm kỳ này do tình hình kinh tế, trong đó có cả cơ khí có nhiều đổi mới phát triển, dẫn đến hình thức hoạt động chỉ đơn thuần KHKT không mang lại nhiều hiệu quả nhiều cho các các doanh nghiệp cơ khí, do vậy một số anh em đang làm Tổng giám đốc, giám đốc đã đề nghị tôi trình bầy với Chủ tịch, với Thường Vụ nguyện vọng muốn cho thành lập một tổ chức Hiệp hội chỉ kết nạp các đơn vị sản xuất kinh doanh cơ khí, không có các cá nhân làm KHKT nữa theo mô hình của các nước công nghiệp. Như vậy Hiệp hội là một tổ chức xã hội nghề nghiệp có Pháp nhân đầy đủ, do Ban Tổ chức Chính phủ (nay là Bộ Nội Vụ) ra quyết định thành lập chứ không phải do Liên Hiệp các hội KHKT Việt Nam ra quyết định và là cơ quan cấp trên.

     Trước tình hình mới như vậy, với tư cách Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký tôi nghĩ ý kiến của các ủy viên Ban chấp hành rất khó được Thường vụ Hội KHKT Cơ khí Việt Nam đồng thuận và chấp nhận vì sức mạnh tập hợp của Hội sẽ suy giảm. Nhưng vì lợi ích chung cho ngành cơ khí Việt Nam phát triển tôi đã mạnh dạn trình bầy ý kiến, nguyện vọng của anh em với Chủ tịch Hà Nghiệp để chủ tịch xem xét chấp thuận đưa ý kiến này ra Thường Vụ. Đồng thời tôi cũng đề xuất Hội KHKT Cơ khí Việt Nam cần sớm nghiên cứu xúc tiến thành lập Tổng Hội KHKT Cơ khí Việt Nam, theo nguyện vọng của các Chi hội vì hiện trong Hội đã hình thành nhiều Chi Hội KHKT cơ khí ở địa phương và Bộ, ngành, như vậy sẽ để tạo điều kiện cho các Chi hội có con dấu chủ động hoạt động theo sát chuyên ngành và địa lý. Như vậy Hội sẽ có đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ mới về công tác tổ chức là thu xếp thành lập Hiệp Hội doanh nghiệp và xúc tiến thành lập Tổng hội KHKT cơ khí Việt Nam. Sau khi nghe tôi báo cáo, rất may TS Hà Nghiệp là một người am tường và tiếp thu nhanh những vấn đề mới nên đã nhất trí và ủng hộ giao cho tôi chuẩn bị để họp Thường Vụ thảo luận 2 vấn đề quan trọng này. Cuối cùng sau 2 phiên họp Thường Vụ tranh luận khá căng nhưng dưới sự điều hành của TS Hà Nghiệp Ban Thường Vụ TW Hội KHKT cơ khí VN đã đồng thuận ra Nghị Quyết đồng ý cho tách các doanh nghiệp cơ khí thành viên ra khỏi Hội KHKT để thành lập Hiệp hội và giao cho tôi làm Trưởng Ban trù bị lập Hiệp Hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam vì thời đó tôi đang làm GĐ Cty TNHH Cơ khí và Chủ tịch HĐQT Cty Liên Doanh HED xe máy HONDA đầu tiên của Việt Nam, không còn làm ở Cơ quan Bộ Công nghiệp nữa. Đồng thời giao anh Lê Thức, Phó Chủ tịch Hội chủ trì xúc tiến xin thành lập Tổng Hội KHKT Cơ khí Việt Nam.

     Sau khi có Nghị quyết của Hội KHKT Cơ khí VN và nhận được sự đồng thuận của lãnh đạo Bộ quản lý ngành cơ khí, Bộ Nội vụ, các Bộ, ngành có các Tổng Công ty cơ khí ra đời theo QĐ số 90 như Bộ Công Nghiệp có TCTy VEM, MIE và các thành viên, Viện NARIME, Viện IMI…; Bộ Xây Dựng có TCTy LILAMA, COMA và các thành viên…; Bộ Giao thông vận tải có VINASHIN, VINAMOTOR và các thành viên…; Tổng cục Công nghiệp quốc phòng cùng một số Z trực thuộc; TCTy SAMCO, Cty TNHH cơ khí Hai Thành và một số Cty, doanh nghiệp cơ khí ở thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai, Hải Phòng, Ninh Bình… với nhiều thành phần sở hữu đã nhiệt liệt hưởng ứng và tự nguyện tham gia Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam. Thế là năm 2002 Đại Hội thành lập Hiệp hội đã họp tại Hội trường Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc Gia) và trân trọng đón một số vị khách quý Cựu Tổng Bí thư Đỗ Mười, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Hoàng Trung Hải, Bộ Trưởng Trưởng Ban tổ chức Chính phủ Đỗ Quang Trung cùng toàn thể Ban lãnh đạo Hội KHKT Cơ khí Việt Nam và nhiều đại diện các cơ quan, đài, báo TW đã đến dự đại hội. Rất đáng tiếc chúng tôi không còn được đón TS Hà Nghiệp đến dự Đại hội vì mới qua đời do bạo bệnh.

Đại Hội thành lập Hiệp hội doanh nghiệp cơ khí VN

     Để ghi công TS Cơ khí Hà Nghiệp với ngành cơ khí Việt Nam, Thường vụ Hội KHKT Cơ khí Việt Nam đã đề nghị Văn phòng TW Đảng là nơi anh công tác đồng thuận để Hội xin Chính phủ xét cấp Huân Chương Lao Động cho anh. Rất cảm động anh Lê Thức và tôi thay mặt lãnh đạo Hội KHKT Cơ khí Việt Nam cùng bác Đỗ Mười, Phó Chánh Văn Phòng TW Trần Quốc Vượng (sau là Thường trực Ban Bí Thư) đã đến tận giường bệnh trao Huân chương Lao Động cho anh và gia đình. Giờ đây anh Hà Nghiệp với công lao đóng góp cho sự nghiệp Đổi Mới Việt Nam đã được nhà nước truy tặng Huân Chương Độc Lập hạnh nhất. Với tình nghĩa của người em làm nghề cơ khí tôi vô cùng thương nhớ anh.

     Trong không khí phấn khởi và đoàn kết, Đại hội đã bầu Ban lãnh đạo nhiệm kỳ đầu tiên của Hiệp hội doanh nghiệp cơ khí Việt Nam - VAMI -

      Nhiệm kỳ đầu tiên 2002 -2007 gồm các ông:

- KS Nguyễn Văn Thụ - Chủ tịch, Nguyên TGĐ TCTy Cơ khí xây dựng - COMA

- KS Đào Phan Long - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký, GĐ Cty TNHH Hợp tác cơ khí; Chủ tịch HĐQT liên doanh HED Honda KTC, Hà Nội.

- Các Phó Chủ tịch: KS Phạm Hùng, Tổng GĐ TCTy LILAMA, KS Phạm Thanh Bình, Tổng GĐ TCTy VINASHIN, KS Nguyễn Văn Khoa, Tổng GĐ VINAMOTOR, KS Lê Thanh Bình, GĐ Nhà máy Z17 (sau là Trung tướng, Chính Ủy Tổng Cục CNQP), CN kinh tế Lê Xuân Hãn, Tổng GĐ TCTy MIE (Trưởng Ban kiểm soát)

     Đại hội bầu Hội đồng Hiệp hội (Ban chấp hành) gồm 23 thành viên đại diện cho các doanh nghiệp cơ khí thuộc nhiều thành phần kinh tế đang điều hành sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực của ngành cơ khí có trụ sở làm việc ở nhiều vùng miền trong cả nước.

   Từ đó Hiệp hội đã ngày càng phát triển, các doanh nghiệp tích cực hợp tác thực hiện sản xuất, kinh doanh và thi công các dự án lớn theo nội dung Chiến lược phát triển công nghiệp cơ khí Việt Nam lần đầu tiên ra đời do Thủ tướng Phan Văn Khải ký ban hành năm 2002, thường xuyên sinh hoạt Ban Chỉ đạo sản phẩm cơ khí trọng điểm do PTT Thường trực Nguyễn Tấn Dũng làm trưởng ban. Tiếng nói tư vấn chính sách, cơ chế mới có chất lượng tạo điều kiện để ngành cơ khí nội địa phát triển của Hiệp hội DNCK VN với Đảng và Chính phủ được sử dụng. Tôi nhớ trong một nghiên cứu của tổ chức nước ngoài phối hợp với Phòng Thương Mại Công nghiệp VN (VCCI) đã dựa vào các tiêu chí cụ thể như hệ thống tổ chức trong toàn quốc, trụ sở cơ quan, nhân lực làm việc thường xuyên, độc lập tài chính, hiệu quả hoạt động với cộng đồng, xã hội… để đánh giá và xếp hạng hoạt động hiệu quả của tất cả các Hiệp hội, tổ chức nghề nghiệp xã hội ở Việt Nam đã ra đời tính đến năm 2010 đã xếp Hiệp Hội doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI) nằm trong top 10 hàng đầu của bảng xếp hạng so với hàng trăm các Hội, Hiệp hội đã có ở Việt Nam. Với hoạt động hiệu quả của mình, Chính phủ đã trao Huân Chương Lao động Hạng 3 cho Hiệp hội VAMI.

     Đó là sự ghi nhận thành tích, hiệu quả hoạt động của VAMI công khai của Chính Phủ Việt Nam và tổ chức có uy tín trong ngoài nước.

    Nhiệm kỳ II 2008-2013 về tổ chức Ban Thường vụ Hiệp hội hầu như vẫn như Nhiệm kỳ I, nhưng số lượng ủy viên Hội đồng Hiệp hội đã tăng lên từ 23 lên 35 do đã có nhiều thành viên mới tự nguyện gia nhập Hiệp hội.

Hội đồng Hiệp Hội doanh nghiệp cơ khí VN nhiệm kì 2

      Nhiệm kỳ III 2013 - 2018 Ban lãnh đạo Hiệp hội có nhiều thay đổi.

Chủ tịch là KS Nguyễn Văn Thụ

P. CT kiêm Tổng Thư ký Đào Phan Long

Các Phó CT: gồm 10 vị Phạm Hùng (phụ trách Tạp Chí DNCK&ĐS), Nguyễn Văn Vũ (Thường trực phía Nam), Lê Xuân Hãn, Lê Văn Tuấn, Nguyễn Chỉ Sáng, Ngô Việt Hải, Nguyễn Văn Tài, Vũ Anh Tuấn … Hoàng Chí Cường TB Kiểm soát.

Nhiệm kỳ IV 2018 - 2023

Chủ tịch KS Đào Phan Long

P. CT thứ nhất kiêm Tổng thư ký PGS, TS Nguyễn Chỉ Sáng. Phó CT Thường trực KS Nguyễn Đình Hải.

Các P. CT là các KS cơ khí hiện đang là TGĐ các doanh nghiệp cơ khí đại diện cho các loại hình sở hữu đang hoạt động trên toàn quốc: KS Lê Văn Tuấn - (Tổng biên tập Tạp chí DNCK&ĐS), KS Nguyễn Văn Vũ (Thường trực phía Nam), KS Nguyễn Văn Tài, KS Lê Văn An, TS Phan Đăng Phong, KS Nguyễn Khắc Hải, TS Trần Thế Vĩ, CN Phan Phạm Hà, KS Trương Quốc Tuấn, KS Nguyễn Dương Hiệu, KS Lê Ngọc Đức. KS Hoàng Chí Cường TB Kiểm soát.

Đại Hội nhiệm kì 3 Hiệp Hội doanh nghiệp cơ khí VN

Chủ tịch Hiệp Hội Nguyễn Văn Thụ phát biểu tại Đại Hội Hiệp Hội nhiệm kì 4

Chủ tịch Hiệp hội VAMI nhiệm kỳ 4, Ông Đào Phan Long phát biểu bế mạc Đại hội.

Sơ lược sự ra đời và hoạt động của Hiệp hội doanh nghiệp cơ khí Việt Nam./.