Bước vào những tháng cuối của năm 2025, Việt Nam tiếp tục cho thấy một nền kinh tế “thách thức trọng lực”. Trong khi nhiều thị trường mới nổi tại châu Á vẫn bị níu chân bởi nhu cầu bên ngoài yếu, giá hàng hóa biến động và điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt, Việt Nam lại ghi nhận một trong những màn phục hồi kinh tế mạnh mẽ nhất khu vực. Quốc gia này đạt mức tăng trưởng GDP 8,23% trong quý III—con số nổi bật nhất Đông Nam Á và vượt xa dự báo của đa số các tổ chức phân tích, qua đó thúc đẩy làn sóng điều chỉnh tăng triển vọng từ các định chế tài chính quốc tế. Đằng sau những số liệu ấn tượng ấy là các động lực quen thuộc: sức mạnh của lĩnh vực chế biến – chế tạo, xuất khẩu bền bỉ và dòng vốn FDI tăng đều; đồng thời xuất hiện một câu chuyện mới về quá trình Việt Nam chuyển dịch từ nền tảng sản xuất chi phí thấp sang một trung tâm công nghiệp có hàm lượng kỹ thuật ngày càng cao. Việc chú trọng ngày càng lớn vào cơ khí và cơ khí chính xác đang tạo chiều sâu mới cho xu hướng này, khi doanh nghiệp trong nước mạnh tay đầu tư vào gia công CNC, khuôn – dụng cụ và tự động hóa công nghiệp nhằm từng bước leo lên chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu được duy trì, kết quả của năm 2025 có thể đánh dấu bước ngoặt quan trọng: năm Việt Nam bắt đầu khôi phục lại “độ vênh tăng trưởng” trong khu vực sau những gián đoạn thời kỳ đại dịch và giai đoạn chững lại của kinh tế toàn cầu.

Tăng trưởng bứt phá bất chấp bất định toàn cầu

Hiệu suất kinh tế của Việt Nam trong chín tháng đầu năm 2025 đã gây ấn tượng ngay cả với những nhà dự báo kỳ cựu. GDP tăng 7,85% so với cùng kỳ, đưa nền kinh tế tiến sát mục tiêu cả năm khoảng 8%. Các tổ chức quốc tế nhanh chóng ghi nhận tín hiệu tích cực: Ngân hàng Phát triển Châu Á nâng dự báo tăng trưởng 2025 từ 6,6% lên 6,7%, trong khi United Overseas Bank điều chỉnh mạnh hơn lên 7,7%, viện dẫn sự phục hồi của ngành chế biến – chế tạo và đà xuất khẩu vững chắc.

Sự lạc quan này tạo nên một bức tranh tương phản rõ nét so với triển vọng ảm đạm của thương mại toàn cầu. Nhu cầu yếu từ châu Âu, sức mua suy giảm tại Mỹ và các thảm họa thiên nhiên ở một số khu vực châu Á đã kéo tụt tăng trưởng của nhiều nền kinh tế khác. Việt Nam, trái lại, vẫn duy trì được đà mở rộng ở hầu hết các lĩnh vực, cho thấy sức chống chịu của các động lực nội địa và nền tảng công nghiệp đa dạng — bao gồm cả các sản phẩm cơ khí chính xác cho ngành ô tô, năng lượng và điện tử ngày càng gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Hoạt động sản xuất tại Công ty Cổ phần Thiết bị điện MBT, Hà Nội.

Sản xuất vẫn là trái tim kinh tế

Sản xuất chế biến – chế tạo vẫn là “trái tim” đang đập của động cơ tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Khu vực công nghiệp tiếp tục dẫn dắt đà phục hồi, khi ngành chế biến – chế tạo tăng 10% trong quý III và 9,9% trong chín tháng đầu năm, đóng góp phần lớn vào mức tăng GDP. Tuy nhiên, tăng trưởng không chỉ diễn ra trong phạm vi nhà máy. Nông – lâm – thủy sản tăng 3,7% trong quý III và 3,8% lũy kế từ đầu năm nhờ sản lượng ổn định và nhu cầu xuất khẩu bền vững; ngành công nghiệp và xây dựng tăng 9,4% trong quý III và 8,6% trong giai đoạn tháng 1–9, phản ánh sản lượng chế tạo mạnh mẽ và tiến độ phát triển hạ tầng; còn khu vực dịch vụ tăng 8,5% trong quý III và 8,4% lũy kế, được nâng đỡ bởi logistics, bán lẻ, tài chính và du lịch. Tổng hòa các động lực này đã đưa tăng trưởng GDP lên 8,23% trong quý III và 7,85% trong chín tháng, thể hiện độ rộng và sức bền của đà mở rộng kinh tế Việt Nam.

Việt Nam đang tăng tốc trong quá trình chuyển dịch cơ cấu theo hướng dựa vào dịch vụ và công nghiệp. Khi các nhà sản xuất trong lĩnh vực điện tử, linh kiện ô tô, cơ khí chính xác và hàng tiêu dùng mở rộng sản xuất phục vụ chuỗi cung ứng toàn cầu, khu vực dịch vụ—từ logistics, vận tải, thương mại cho đến dịch vụ doanh nghiệp—cũng tăng tốc theo, hưởng lợi từ tiêu dùng nội địa mạnh lên và hoạt động xuất khẩu gia tăng. Các doanh nghiệp cơ khí trong nước cũng đang nâng cấp năng lực ở các mảng gia công CNC, robot công nghiệp và chế tạo khuôn – dụng cụ chính xác, giúp Việt Nam chế tạo được các cụm linh kiện phức tạp hơn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Lạm phát được kiểm soát, nhưng áp lực vẫn tiềm ẩn

Một trong những lợi thế nổi bật nhất của Việt Nam trong năm 2025 là tăng trưởng nhanh không làm lạm phát bùng lên. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chỉ tăng 3,27% trong mười tháng đầu năm, nằm gọn trong mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước. Dữ liệu tháng 10 cho thấy áp lực theo ngành còn nhẹ: giá lương thực – thực phẩm và dịch vụ ăn uống tăng 0,59% (đóng góp 0,20 điểm phần trăm vào CPI tháng), giá giáo dục tăng 0,51% do điều chỉnh học phí, còn thiết bị gia dụng và quần áo tăng nhẹ; quan trọng, chi phí vận tải giảm 0,81% nhờ giá nhiên liệu trong nước thấp hơn, bù đắp một phần áp lực tăng. Lạm phát cơ bản vẫn được duy trì ở mức 3,2%, phản ánh giá năng lượng ổn định, năng lực sản xuất nội địa mạnh lên và không có cú sốc lớn về tỷ giá. Môi trường lạm phát kỷ luật này đã cho phép Ngân hàng Nhà nước tránh các đợt thắt chặt tín dụng quá mức, đảm bảo dòng vốn tiếp tục chảy vào doanh nghiệp và hộ gia đình, bao gồm cả các doanh nghiệp cơ khí mở rộng khuôn – dụng cụ công nghiệp và cơ sở CNC.

Tín dụng mở rộng khi ngân hàng hỗ trợ sản xuất

Tín dụng tăng mạnh trong năm 2025 khi hệ thống ngân hàng Việt Nam tiếp tục dẫn vốn vào các lĩnh vực sản xuất, với tổng dư nợ tăng 13,37% tính đến ngày 29/9 so với cuối năm 2024. Đáng chú ý, 78% tổng tín dụng chảy vào sản xuất và hoạt động kinh doanh, phản ánh trọng tâm của Chính phủ vào việc hỗ trợ nền kinh tế thực thay vì cho vay tiêu dùng hay các tài sản đầu cơ. Cơ cấu phân bổ tín dụng cho thấy rõ xu hướng này: nông – lâm – thủy sản chiếm 6,23% dư nợ; công nghiệp và xây dựng hấp thụ 23,97%; thương mại và dịch vụ nhận 9,8%, trong đó gần 70% trực tiếp hỗ trợ sản xuất và kinh doanh. Cơ cấu này củng cố mô hình phát triển dài hạn của Việt Nam — dựa vào sản xuất, kỹ thuật công nghiệp và xuất khẩu thay vì mở rộng nợ theo tiêu dùng.

Đầu tư nước ngoài: Động cơ chính vẫn hoạt động mạnh

Nếu có một thước đo triển vọng dài hạn của Việt Nam, thì đó chính là năng lực thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong mười tháng đầu năm 2025, dòng vốn FDI đạt 31,52 tỷ USD, tăng 15,6% so với cùng kỳ, trong khi giải ngân tăng 8,8% lên 21,3 tỷ USD. Các nhà đầu tư hiện hữu mở rộng mạnh mẽ, rót thêm 12,11 tỷ USD (tăng 45%) vào hơn 1.200 dự án. Cơ cấu theo ngành nhấn mạnh các ưu tiên công nghiệp của Việt Nam: sản xuất – chế biến chiếm 16,37 tỷ USD (62,5%), bất động sản 5,32 tỷ USD (20,3%), và các khoản góp vốn, mua cổ phần tăng lên 5,34 tỷ USD (+45,1%). Trong lĩnh vực sản xuất, cơ khí, chế tạo khuôn – dụng cụ và sản xuất linh kiện chính xác cao chiếm tỷ trọng đáng kể, phản ánh niềm tin ngày càng tăng của nhà đầu tư vào năng lực kỹ thuật của Việt Nam.

Tính đến ngày 30/6/2025, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 21,52 tỷ USD, tăng 32,6% so với cùng kỳ năm 2024 -

Các dự án mới báo hiệu niềm tin tiếp tục

Việt Nam ghi nhận 3.321 dự án đăng ký mới, tăng 21,1% về số lượng dự án dù tổng vốn đăng ký mới giảm nhẹ xuống 14,07 tỷ USD. Sản xuất – chế biến thu hút 5,61 tỷ USD (55,9%), phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào lực lượng lao động lành nghề của Việt Nam, các khu công nghiệp đang mở rộng, và vai trò trung tâm trong đa dạng hóa chuỗi cung ứng các ngành điện tử, linh kiện ô tô, cơ khí, sản xuất xanh và bán dẫn. Các hiệp định thương mại như CPTPP, EVFTA và RCEP càng củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm sản xuất ưu tiên với khả năng tiếp cận thị trường Đông – Tây thuận lợi.

Thương mại: Động lực tăng tốc

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ảm đạm, Việt Nam ghi nhận tổng kim ngạch thương mại 762,44 tỷ USD trong giai đoạn tháng 1–10/2025, với thặng dư thương mại 19,56 tỷ USD, thấp hơn năm trước nhưng vẫn thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á. Xuất khẩu tiếp tục là động lực nổi bật: kim ngạch xuất khẩu tháng 10 đạt 42,05 tỷ USD, tăng 17,5% so với cùng kỳ dù giảm nhẹ so với tháng trước, đưa tổng xuất khẩu 10 tháng lên 391 tỷ USD (+16,2%). Trong đó, các doanh nghiệp trong nước đóng góp 94,17 tỷ USD (+24,1%) và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài 296,83 tỷ USD (+22,5%), nhấn mạnh động cơ xuất khẩu kép của Việt Nam, khi doanh nghiệp nội địa tăng trưởng nhưng các nhà sản xuất FDI chiếm ưu thế ở các mặt hàng điện tử, cơ khí và công nghệ tiêu dùng giá trị cao. Có 36 mặt hàng xuất khẩu vượt 1 tỷ USD và 7 mặt hàng vượt 10 tỷ USD, chiếm gần 68% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Cơ cấu xuất khẩu vẫn tập trung mạnh vào công nghiệp: hàng chế biến – chế tạo đạt 346,73 tỷ USD (88,7%), nông – lâm sản 32,62 tỷ USD (8,3%) và thủy sản 9,33 tỷ USD (2,4%). Nhập khẩu 10 tháng đạt 371,44 tỷ USD (+18,6%), chủ yếu là hàng vốn và hàng sản xuất: 348,23 tỷ USD (93,8%) là máy móc, thiết bị (52,6%) và nguyên vật liệu, nhiên liệu (41,2%); hàng tiêu dùng chỉ chiếm 6,2%. Trung Quốc vẫn là nhà cung cấp chính với 150,9 tỷ USD, nhấn mạnh sự hội nhập sâu với hệ sinh thái sản xuất của Việt Nam, bao gồm các linh kiện cơ khí chính xác, khuôn – dụng cụ công nghiệp và thiết bị dây chuyền lắp ráp.

Một năm bứt phá — nhưng không thiếu rủi ro

Hiệu suất kinh tế của Việt Nam năm 2025 nằm ở giao điểm giữa cơ hội mang tính cấu trúc và biến động ngắn hạn. Quốc gia này được hưởng lợi từ việc tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu, tiêu dùng nội địa bền vững và niềm tin mạnh mẽ của nhà đầu tư, nhưng cũng đối mặt với các rủi ro tiềm ẩn: nhu cầu bên ngoài có thể giảm nếu Mỹ hoặc EU tăng trưởng chậm lại; giá năng lượng và hàng hóa vẫn dễ bị tác động bởi các cú sốc địa chính trị; hạn chế về hạ tầng — từ tắc nghẽn logistics đến khả năng cung cấp điện — có thể kìm hãm đà công nghiệp; và nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào các doanh nghiệp FDI trong khi doanh nghiệp nội địa đang leo lên chuỗi giá trị.

Dù vậy, xu hướng chung vẫn là ngày càng tinh vi hơn. Lắp ráp điện tử, đóng gói bán dẫn, cơ khí chính xác và chuỗi cung ứng xe điện đang tái định hình nền công nghiệp Việt Nam. Được hỗ trợ bởi chính sách tiền tệ thận trọng, kiểm soát lạm phát kỷ luật và các cải cách thân thiện với đầu tư, Việt Nam bước vào năm 2026 với sức bật cấu trúc đáng kể.

Triển vọng: Tăng trưởng bền vững

Câu chuyện kinh tế của Việt Nam trong năm 2025 là minh chứng cho sức chống chịu và niềm tin được tái thiết. Tăng trưởng GDP 8,23%, dòng vốn FDI mạnh mẽ, sản lượng công nghiệp mở rộng và lạm phát được kiểm soát đã đưa Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế nổi bật tại châu Á. Dù những sức gió ngược toàn cầu vẫn tồn tại, mô hình tăng trưởng của Việt Nam — sản xuất xuất khẩu, ổn định chính sách và cởi mở với vốn nước ngoài — vẫn phát huy hiệu quả. Miễn là Hà Nội tiếp tục thúc đẩy nâng cấp kết cấu hạ tầng, các ngành công nghiệp hỗ trợ và nguồn nhân lực, nền kinh tế có vị thế vững chắc để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và củng cố vai trò trung tâm sản xuất của châu Á. Trong một năm đầy bất định, Việt Nam đã đạt được điều hiếm có: đà tăng trưởng bền vững, với cơ khí và chế tạo chính xác nổi lên như những trụ cột then chốt của năng lực cạnh tranh công nghiệp.