Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và nhu cầu năng lượng ngày càng tăng cao. Theo Báo Chính phủ, dự báo trong 5 năm tới, nhu cầu điện năng của Việt Nam sẽ tăng trưởng khoảng 8,5% mỗi năm. Để đáp ứng nhu cầu này, Việt Nam cần phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và hiệu quả, đồng thời thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các ngành công nghiệp.

Ngày 18/8, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Quỹ Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP) và các đối tác tổ chức Hội thảo khởi động dự án “Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong ngành công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp chế biến thực phẩm tại Việt Nam”. Đây là một trong những hoạt động thuộc Chương trình quốc gia sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp (DN) trong hai ngành này áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí sản xuất, tăng cạnh tranh và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Theo ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI, hai ngành công nghiệp hỗ trợ và chế biến thực phẩm là những ngành có tốc độ công nghiệp hóa nhanh chóng và tiềm năng lớn về tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, các DN đang gặp nhiều khó khăn trong áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng do thiếu thông tin về năng lượng hiệu quả, tính bền vững và sản xuất xanh. Bên cạnh đó, các DN còn hạn chế về tài chính, kỹ thuật, năng lực kiểm toán mức tiêu thụ năng lượng và phát triển các dự án để tiếp cận các nguồn tài chính đầu tư phù hợp2.

Ông John Robert Cotton - Quản lý Chương trình cấp cao của ETP cho biết, ETP là một quỹ được thành lập bởi Chính phủ Đức để hỗ trợ các quốc gia Đông Nam Á trong việc chuyển dịch sang các nguồn năng lượng tái tạo và hiệu quả. ETP đang tập trung vào Indonesia, Philippines và Việt Nam là những quốc gia có nhu cầu năng lượng cao, có số lượng lớn các dự án năng lượng dựa trên nhiên liệu hóa thạch, có tiềm năng đáng kể và hiệu quả về chi phí đối với các dự án năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng.

Dự án “Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong ngành công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp chế biến thực phẩm tại Việt Nam” sẽ được triển khai trong 3 năm, từ 2023 đến 2025, với tổng kinh phí khoảng 1,5 triệu euro. Dự án sẽ cung cấp các dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật cho các DN trong việc thực hiện các biện pháp tiết kiệm năng lượng, như kiểm toán năng lượng, xây dựng kế hoạch hành động, tìm kiếm các nguồn tài chính và triển khai các dự án. Dự án cũng sẽ tạo ra một mạng lưới các DN tiên phong trong lĩnh vực năng lượng hiệu quả, nhằm chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy các DN khác tham gia vào quá trình chuyển dịch năng lượng.

Việc thực hiện dự án không chỉ mang lại lợi ích cho các DN tham gia mà còn góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam tại Thỏa thuận Paris về ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu, cũng như tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu COP26 (khẳng định lại tại COP27) về thực hiện lộ trình giảm phát thải khí nhà kính về 0 vào năm 20502. Đây cũng là một trong những giải pháp thiết thực để xây dựng nền kinh tế xanh, bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam.

Hiện nay có nhiều đối tác ngoại đang quan tâm đến quá trình giảm carbon của Việt Nam, bao gồm:

• Ngân hàng Thế giới (WB): WB đã ký kết một thỏa thuận mang tính bước ngoặt với Việt Nam, mở ra khoản tài chính 51,5 triệu USD cho những nỗ lực của Việt Nam trong giảm phát thải carbon từ việc mất rừng và suy thoái rừng trong giai đoạn từ nay cho tới năm 2025.
• Quỹ Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP): ETP là một quỹ được thành lập bởi Chính phủ Đức để hỗ trợ các quốc gia Đông Nam Á trong việc chuyển dịch sang các nguồn năng lượng tái tạo và hiệu quả. ETP đang tập trung vào Indonesia, Philippines và Việt Nam, là những quốc gia có nhu cầu năng lượng cao, có số lượng lớn các dự án năng lượng dựa trên nhiên liệu hóa thạch, có tiềm năng đáng kể và hiệu quả về chi phí đối với các dự án năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng.
• Các quốc gia tham gia cam kết giảm phát thải khí nhà kính: Tại Hội nghị COP26, Việt Nam đã cùng gần 150 quốc gia cam kết đưa mức phát thải ròng về “0” vào giữa thế kỷ; cùng với hơn 100 quốc gia tham gia cam kết giảm phát thải khí methane toàn cầu vào năm 2030 so với năm 2010; cùng 141 quốc gia tham gia tuyên bố Glasgow của các nhà lãnh đạo về rừng và sử dụng đất; cùng gần 50 quốc gia tham gia tuyên bố toàn cầu về chuyển đổi điện than sang năng lượng sạch.