Năm 2025 được dự báo là thời điểm bước ngoặt với ngành công nghiệp ô tô toàn cầu khi phải đối mặt với những biến động lớn đến từ xu hướng điện hóa, sự trỗi dậy của các nhà sản xuất Trung Quốc, làn sóng sáp nhập giữa các tập đoàn lớn và đặc biệt là những thay đổi chính sách từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Làn sóng sáp nhập tái định hình ngành công nghiệp

Cuối năm 2024, hai “ông lớn” ngành ô tô Nhật Bản – Honda và Nissan – tuyên bố sẽ bắt đầu đàm phán sáp nhập, hướng tới việc thành lập một công ty mẹ chung vào năm 2026. Không loại trừ khả năng Mitsubishi, một thương hiệu khác của Nhật Bản, cũng sẽ tham gia vào liên minh này. Nếu thành công, đây sẽ là tập đoàn ô tô lớn thứ ba thế giới, tạo ra thế lực cạnh tranh đáng kể với các nhà sản xuất xe điện hàng đầu đến từ Mỹ và Trung Quốc.

Mặc dù việc sáp nhập trong ngành ô tô không phải là điều mới, nhưng thương vụ giữa Honda và Nissan được đánh giá sẽ có sức ảnh hưởng lớn, mở đầu cho một chuỗi hợp nhất mới trong ngành. Jeff Schuster, Phó Chủ tịch toàn cầu phụ trách nghiên cứu ô tô tại GlobalData, nhận định: “Những yếu tố như thay đổi công nghệ, chi phí R&D ngày càng lớn, và áp lực tối ưu hóa lợi nhuận đang thúc đẩy các thương vụ sáp nhập. Trong một thập kỷ tới, chỉ những ‘gã khổng lồ’ mới có thể tồn tại độc lập.”

Theo ông Schuster, trong bối cảnh ngành ô tô toàn cầu bước vào kỷ nguyên công nghệ mới, quy mô và lợi thế kinh tế sẽ trở thành yếu tố sống còn. “Nếu không đạt được quy mô kinh tế đủ lớn, khả năng tồn tại sẽ bị đe dọa,” ông nói thêm.

Điện hóa và xe tự lái: Xu hướng không thể đảo ngược, nhưng chưa thể vội vàng

Chuyển đổi từ xe động cơ đốt trong sang xe điện (EV) cùng công nghệ tự lái tiếp tục là tâm điểm của ngành công nghiệp ô tô trong năm 2025. Dưới áp lực từ các chính sách môi trường nghiêm ngặt và yêu cầu định giá cao từ nhà đầu tư – điển hình như trường hợp Tesla – các hãng xe buộc phải đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực này.

Tuy nhiên, hiện tại chỉ một số ít doanh nghiệp – như Tesla và một vài hãng Trung Quốc – thực sự gặt hái lợi nhuận từ EV. Trong khi đó, phần lớn các nhà sản xuất ô tô vẫn đang vật lộn với chi phí đầu tư khổng lồ và lợi nhuận hạn chế. “Thực tế nghiệt ngã là các khoản đầu tư này vẫn chưa mang lại hiệu quả kinh tế như mong đợi, và sẽ mất nhiều thời gian hơn họ dự tính,” ông Jeff Schuster cho biết.

Về công nghệ xe tự lái, dù người tiêu dùng thể hiện sự quan tâm tới các tính năng tự hành cấp độ 3, 4, nhưng triển khai thương mại xe tự hành thực thụ vẫn còn xa vời. General Motors đã ngừng chương trình robotaxi do chi phí vượt quá tầm kiểm soát, trong khi Ford cũng giảm đầu tư từ năm 2022. Tesla và một số hãng vẫn tiếp tục phát triển, nhưng ở quy mô thận trọng hơn.

Trung Quốc nổi lên như một siêu cường ô tô mới

Một trong những biến số lớn nhất định hình lại trật tự ngành ô tô toàn cầu đến từ sự trỗi dậy mạnh mẽ của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc. Tiến sĩ K. Venkatesh Prasad – Phó Chủ tịch cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Ô tô (CAR) – nhấn mạnh rằng các hãng xe Trung Quốc không chỉ thống lĩnh thị trường nội địa mà còn đang vươn ra toàn cầu.

BYD, một trong những thương hiệu xe điện lớn nhất Trung Quốc, đã bán ra hơn 4 triệu xe trong năm 2024, tăng tới 41% so với năm trước – mức tăng trưởng vượt xa bất kỳ hãng xe phương Tây nào. Đáng chú ý, hơn một phần ba doanh số của BYD đến từ xe điện, cho thấy sự khác biệt lớn trong chiến lược sản phẩm so với các hãng truyền thống vẫn phụ thuộc vào xe chạy xăng.

“Các hãng xe Trung Quốc đang tạo sóng tại châu Âu và được dự đoán sẽ chiếm lĩnh thị phần đáng kể tại Bắc Mỹ trong tương lai gần,” ông Prasad khẳng định.

Chính sách của Tổng thống Donald Trump: Cú sốc với ngành xe điện

Sự trở lại Nhà Trắng của ông Donald Trump vào năm 2025 kéo theo một loạt thay đổi lớn trong chính sách kinh tế và môi trường của Mỹ. Ngay sau khi nhậm chức, ông Trump đã ký hàng loạt sắc lệnh hành pháp nhằm đảo ngược các chính sách xanh của người tiền nhiệm, bao gồm việc chấm dứt tín dụng thuế cho xe điện, cắt trợ cấp cho trạm sạc, và ngừng hỗ trợ tài chính cho các dự án lắp ráp pin và xe điện.

Theo bà Shay Natarajan – đối tác tại Quỹ đầu tư tư nhân Mobility Impact Partners – những chính sách này sẽ có ảnh hưởng sâu rộng tới thị trường xe điện toàn cầu. “Nếu nhu cầu sụt giảm, như đã từng xảy ra ở Đức khi các ưu đãi bị cắt, các hãng xe có thể đối mặt với tình trạng dư thừa công suất và lãng phí đầu tư,” bà nói.

Không chỉ làm chậm lại đà phát triển của ngành xe điện tại Mỹ, các chính sách này còn làm dấy lên lo ngại về môi trường. Các tổ chức bảo vệ môi trường cảnh báo rằng hành động của Tổng thống Trump có thể khiến Mỹ tụt hậu trong nỗ lực cắt giảm phát thải và làm xấu đi chất lượng không khí tại các đô thị lớn. Trong khi đó, ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch lại hoan nghênh những động thái này như một “làn gió mới” cho ngành.

Kết luận

Năm 2025 có thể đánh dấu bước chuyển mình lớn nhất của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu trong nhiều thập kỷ qua. Làn sóng sáp nhập, xu hướng điện hóa, sự vươn lên của Trung Quốc và thay đổi chính sách tại Mỹ sẽ không chỉ định hình lại cán cân quyền lực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược phát triển, đầu tư và đổi mới của toàn ngành. Trong bối cảnh đó, sự linh hoạt, thích ứng và đổi mới sẽ là chìa khóa để các hãng xe duy trì vị thế và hướng tới tương lai bền vững.