Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang phát triển giật lùi. Các doanh nghiệp dự đoán, năm 2021 doanh số bán ô tô sản xuất lắp ráp trong nước sẽ tăng trưởng âm so với năm 2020, do diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid. “Bức tranh ảm đạm” vẫn còn ở phía trước.

Ngành công nghiệp ô tô sẽ phát triển giật lùi khi thị trường ảm đạm bở Covid 19

“Bức tranh ảm đạm”

Theo số liệu từ Hiệp hội các Nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), doanh số bán ô tô tháng 8/2021 của các doanh nghiệp thành viên đạt 8.884 xe, giảm tới 45% so với tháng 7/2021 và 57% so với tháng 8/2020. Đây là tháng thứ 5 liên tiếp thị trường ô tô bị sụt giảm doanh số bán lẻ và là tháng có doanh số bán thấp kỷ lục trong lịch sử của thị trường ô tô Việt Nam kể từ năm 2015 đến nay.

Mức suy giảm tương tự cũng được ghi nhận đối với thành viên không thuộc VAMA là TC Motor, doanh số bán tháng 8 chỉ đạt 2.182 xe giảm 54% so với tháng 7/2021 và hơn 60% so với tháng 8/2020. Còn VinFast có doanh số bán đạt 2.310 xe, giảm mạnh so với 3.782 xe của tháng 7/2021, nhưng vẫn tăng 1.494 xe so với tháng 8/2020.

Tháng 8/2021 trùng thời điểm với tháng Ngâu, đồng thời nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước thực hiện giãn cách xã hội nghiêm ngặt để phòng chống dịch Covid nên đã ảnh hưởng mạnh đến thị trường ô tô.

VAMA  cho biết, kể từ khi đợt dịch thứ 4 bùng phát vào ngày 27/4 đến nay, nhiều nhà máy ô tô đã phải tạm dừng sản xuất. Với những doanh nghiệp còn hoạt động thì lại gặp một trở ngại khác, đó là số lượng xe tồn kho rất lớn, do việc dừng hoạt động của các đại lý. Ước tính, khoảng hơn 200 đại lý ô tô thuộc thành viên VAMA vẫn đang đóng cửa và chưa thể mở cửa trở lại. Cùng với đó là hơn 200 xưởng dịch vụ cũng không thể hoạt động. Có thể nói chuỗi cung ứng và các hoạt động phân phối đã bị đình trệ và bị ảnh hưởng nặng nề, nhiều công ty đã ghi nhận mức sụt giảm doanh số trên 60%. So với thời điểm tháng 8/2019 khi dịch Covid chưa xuất hiện, doanh số bán hàng của các thành viên VAMA đã giảm tới 18%.

Cũng theo VAMA, doanh số bán ô tô sản xuất lắp ráp  trong nước tháng 8/2021 chỉ đạt 5.345 xe, giảm 41% so với tháng trước và giảm 17% so với tháng 8/2019 lúc chưa có dịch Covid. Tính chung cả 8 tháng đầu năm, doanh số bán xe lắp ráp của các doanh nghiệp thành viên VAMA chỉ đạt 99.454 xe. Nếu tính cả hai công ty là TC Motor và VinFast thì doanh số bán xe sản xuất lắp ráp trong nước đạt hơn 162.000 xe các loại.

Hầu hết các doanh nghiệp sản xuất lắp ráp ô tô tại khu vực phía Nam phải dừng hoạt động, đóng cửa từ giữa tháng 7/2021 đến nay. Còn phía Bắc, các doanh nghiệp cũng chỉ hoạt động từ 30-50% công suất, người lao động nghỉ việc hàng loạt.

Hyundai Acent và Toyota Vios là hai mẫu xe bán chạy nhất dòng xe Sedan-trụ cột của ngành công nghiệp  ô tô

Trụ cột suy yếu

Trụ cột quan trọng nhất của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam hiện nay là phân khúc sedan hạng B, với 3 mẫu xe chính: Hyundai Accent, Toyota Vios và Honda City. Những mẫu xe này từ lâu luôn có doanh số bán dẫn đầu thị trường và năm 2020 vượt ngưỡng 60.000 xe, tăng trưởng gần 10%. Đặc biệt, hai mẫu xe đạt doanh số cao nhất là Toyota Vios với 30.000 xe/năm và Hyundai Accent với gần 21.000 xe/năm vào năm 2020. Đây là hai mẫu xe có điều kiện tốt nhất để thúc đẩy nội địa hóa, đóng góp cho ngành công nghiệp ô tô.

Tuy nhiên, từ đầu năm 2021 đến nay, phân khúc này đang có sự sụt giảm mạnh. Toyota Vios các năm trước luôn dẫn đầu thị trường với doanh số bán khoảng 2.700-3.000 xe/tháng thì từ đầu năm 2021 đã giảm mạnh, xuống dưới 2.000 xe/tháng. Đặc biệt tháng 8/2021, mẫu xe này đã giảm xuống chỉ còn 987 xe/tháng. Tính chung cả 8 tháng 2021, chỉ bán được 11.954 xe. Hyundai Accent, cũng giảm từ mức bình quân gần 2.000 xe/tháng năm 2020 xuống còn dưới 1.500 xe tháng từ đầu năm 2021. Đặc biệt tháng 8/2021 chỉ bán được 712 xe. Tính chung cả 8 tháng bán được 11.644 xe.

Theo các DN, năm 2021, dịch Covid ảnh hưởng nặng nề hơn, nhiều địa phương phải giãn cách kéo dài, trong khi không được hỗ trợ giảm 50% lệ phí trước bạ như nửa cuối năm 2020,  vì vậy, doanh số ô tô sản xuất lắp ráp trong nước sụt giảm mạnh. Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang thụt lùi so với những năm trước.

Các doanh nghiệp ô tô dự đoán, năm 2021 doanh số bán ô tô sản xuất lắp ráp trong nước sẽ tăng trưởng âm so với năm 2020. Do diễn biến phức tạp của dịch bệnh, khiến nhiều doanh nghiệp lâm vào tình cảnh thua lỗ, nợ nần, thiếu tiền; còn người lao động mất việc làm, thu nhập giảm, khiến cho nhu cầu về ô tô giảm mạnh. “Bức tranh ảm đạm” vẫn đang chờ ngành công nghiệp ô tô phía trước.

Trong khi đó, chính sách ưu đãi dành cho ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước chưa đủ mạnh. Do vậy sản lượng thấp, doanh nghiệp gặp khó trong việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Xe nội ngày càng bất lợi so với xe nhập khẩu.

Công nghiệp ô tô luôn là ngành mũi nhọn, có đóng góp lớn vào GDP nhiều quốc gia trên thế giới, cụ thể chiếm 3,25% GDP của Mỹ, 5% GDP của Trung Quốc, 4% GDP của Đức và 12% GDP của Thái Lan,... Bên cạnh đó, đây cũng là ngành tạo ra nhiều việc làm, chính vì vậy, luôn giành được những sự quan tâm và đối xử đặc biệt từ phía các Chính phủ.

Quy mô thị trường ô tô Việt Nam hiện quá nhỏ, vốn đã không hấp dẫn các doanh nghiệp đầu tư sản xuất linh kiện, phụ tùng. Doanh số bán vừa khởi sắc được vài năm lại bị dịch Covid “dìm” xuống đáy. Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang bị đẩy lùi. Các doanh nghiệp cho rằng, nếu không có những chính sách hỗ trợ, ưu đãi hấp dẫn thì ngành công nghiệp ô tô sẽ không thể phát triển.