Khi ngành công nghiệp xe điện phát triển, đương nhiên sẽ góp phần giải quyết môi trường và mang lại nhiều lợi ích lớn, từ tạo việc làm, nâng tầm công nghiệp chế biến chế tạo, đóng góp lớn vào GDP hàng năm và góp phần quan trọng giúp Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có công nghệ cao, cùng góp phần vào chiến dịch giảm khí phác thải, bảo vệ môi trường,…

Ô tô điện bắt đầu sôi động

Mẫu xe điện VF e34 đã được Công ty ô tô VinFast chính thức công bố ra mắt tại thị trường Việt Nam. VF e34 nằm trong phân khúc SUV hạng C. VF e34 là chiếc xe thông minh với trợ lý ảo, hỗ trợ tiếng Việt đa vùng miền, ra lệnh bằng giọng, có thể điều khiển các chức năng như điều hòa, âm thanh, đèn, hỗ trợ trả lời các thông tin thời sự, kể chuyện cười... Xe có khả năng thiết lập, theo dõi và ghi nhớ hồ sơ người lái, điều hướng và dẫn đường... VF e34 có chế độ bảo hành lên tới 10 năm và có giá bán 690 triệu đồng.

Cách đây 1 năm, Hãng Porsche đã chính thức phân phối mẫu xe điện Taycan tại thị trường Việt Nam với 3 phiên bản: Taycan 4S, Taycan Turbo và Taycan Turbo S. Phiên bản Taycan 4S được trang bị 2 động cơ điện, sản sinh công suất 429 mã lực. Sử dụng gói pin 79, 2 kWh, có thể di chuyển quãng đường lên đến 460 km với một lần sạc đầy. Taycan Turbo có công suất 671 mã lực, còn Taycan Turbo S có công suất 750 mã lực. Taycan Turbo và Taycan Turbo S sử dụng chung gói pin 93,4 kWh, quãng đường di chuyển tối đa trong một lần sạc đầy từ 412- 450 km. Ba phiên bản của Porsche Taycan có mức giá khởi điểm lần lượt là 5,72 tỷ, 7,96 tỷ và 9,55 tỷ đồng. Nếu trang bị thêm tùy chọn, giá xe sẽ tăng thêm.

Đại diện Công ty ô tô Trường Hải cho biết sẽ phân phối mẫu xe điện Kia EV6 vào tháng 6 năm 2022. EV6 có hai phiên bản: cao cấp và tiêu chuẩn. Phiên bản cao cấp sử dụng gói pin 77, 4 kWh, với hai động cơ điện công suất 320 mã lực. Phiên bản tiêu chuẩn sử dụng gói pin 58 kWh. Kia EV6 bản tiêu chuẩn có thể đi được 482 km, sau một lần sạc đầy pin. Xe được hỗ trợ sạc nhanh từ 10% lên 80% pin trong 18 phút. Nếu sạc 5 phút có thể đi được 113 km.

Nếu Trường Hải bán Kia EV6 theo đúng kế hoạch công bố, đây sẽ là DN thứ ba sản xuất, phân phối xe ô tô điện chính thức tại Việt Nam.

Ngoài ra, một số DN khác cũng đang chuẩn bị gia nhập thị trường xe điện Việt Nam. Tại Tp. Hồ Chí Minh, một DN sản xuất lắp ráp xe tải cho biết, đang tiến hành thử nghiệm một số mẫu xe tải điện hạng nhẹ và xe điện 3 bánh, dùng để chở hàng trong đô thị. Theo kế hoạch, DN sẽ đưa ra thị trường trong thời gian tới. Trong khi đó, một số DN FDI ô tô lớn tại Việt Nam đã có những buổi làm việc với cơ quan chức năng, với ý định mở rộng đầu tư, hướng tới sản xuất lắp ráp ô tô điện trong tương lai. Riêng Tập đoàn Mitsubishi Nhật Bản, từ lâu đã có mong muốn đầu tư vào sản xuất lắp ráp điện hóa tại Việt Nam.

Có thể thấy, thị trường xe máy, ôtô điện Việt Nam đã bắt đầu khởi động. Khảo sát của Công ty tư vấn chiến lược quốc tế Frost & Sullivan (Mỹ) vào năm 2017 cho thấy, có 33% người tiêu dùng Việt Nam nghĩ đến mua xe điện ngay từ lần đầu. Việt Nam có dân số trẻ và rất nhiều người sử dụng Internet. Sự hứng thú với công nghệ xe điện của người Việt đã vượt qua những hạn chế của nó như giá thành cao, sạc pin tốn thời gian. Đây là thị trường thực sự tiềm năng, Frost & Sullivan nhận xét. VinFast cũng thông báo, đã có 25.000 khách hàng đặt mua mẫu xe điện VF e34 sau khoảng 6 tháng mở bán. Nhiều khách hàng ký hợp đồng đặt cọc từ rất sớm, dù chưa biết chiếc xe cụ thể như thế nào.

Khác với xe động cơ đốt trong, muốn phân phối được xe điện thì các DN còn phải đầu tư cho hạ tầng, cụ thể là các trạm sạc, đổi pin. Vì vậy, sẽ giúp Việt Nam có được hạ tầng xe điện phát triển rộng khắp. VinFast cho biết đến nay đã xây dựng 10.000 cột sạc trên toàn quốc, dự kiến sẽ đầu tư tiếp 30.000 cột sạc nữa trong thời gian tới. Trước đó, các DN như Mitsubishi Việt Nam, Porsche Việt Nam thời gian qua cũng đã vào đầu tư các trạm sạc pin để phục vụ cho phân phối xe điện.

Có bắt kịp “dòng chảy”?

Theo các cơ quan chức năng, nhu cầu về ô tô tại Việt Nam đang tăng nhanh. Đến thời điểm 2025 sẽ đạt khoảng 800.000 xe/năm và 2030 đạt 1 triệu xe/năm. Số lượng ô tô tăng nhanh dẫn tới hệ lụy là lượng khí thải gây ô nhiễm môi trường lớn. Vì vậy, việc phát triển ô tô điện sẽ rất phù hợp, nhất là tại các thành phố lớn, dân cư đông đúc. Các dự báo mới đây cho thấy, từ năm 2025, thị trường ô tô sẽ có bước chuyển lớn sang dòng xe điện. Nhờ sự tiến bộ nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, ô tô điện sẽ có giá bán tương đương ô tô động cơ đốt trong. Thời gian nạp pin cho xe điện giảm xuống, đa số ô tô điện có thể chạy tới 400 km cho mỗi lần sạc đầy pin. Đây là những yếu tố quan trọng, thuyết phục khách hàng chuyển sang lựa chọn ô tô điện.

Tuy nhiên, phát triển xe điện tại Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn. Đến nay, vẫn chưa có một nghiên cứu nào thực sự bài bản, khoa học và mang tính hệ thống về ô tô điện. Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035 vẫn định hướng tập trung vào phát triển các dòng xe con chủ yếu là dùng động cơ đốt trong.

Chính sách khuyến khích phát triển xe điện hầu như chưa có. Xe điện đến nay mới chỉ được hưởng ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt, bằng 70% so với xe chạy xăng dầu thông thường và được miễn thuế nhập khẩu linh kiện về lắp ráp. Trong khi đó, Việt Nam vẫn chưa có hệ thống các tiêu chuẩn và quy chuẩn đầy đủ về tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn của các bộ phận, hệ thống và xe hoàn chỉnh. Các DN vẫn chờ sự ra đời của chính sách phát triển công nghiệp xe điện. 

Không những thế, ô tô điện phát triển đồng nghĩa với nhu cầu dùng điện tăng. Cân bằng cung - cầu năng lượng sẽ là vấn đề quan trọng. Một lưới điện thông minh là không thể thiếu, nếu muốn quản lý tối ưu việc phân phối năng lượng đại trà. Điều này chưa thấy cơ quan nào đề cập tới.

Trong khi “làn sóng” phát triển ô tô điện nổi lên mạnh mẽ trên thế giới thì tại Việt Nam vẫn thiếu sự quan tâm. Hiện nhiều Quốc gia châu Á, châu Âu đều đã đưa ra lộ trình cấm bán xe động cơ đốt trong, vào những thời điểm cụ thể trong tương lai gần, để hướng tới xe điện. Nếu Việt Nam không phát triển xe điện, với những lộ trình cụ thể thay thế xe động cơ đốt trong, nguy cơ chúng ta sẽ trở thành nơi tiêu thụ những sản phẩm công nghệ lạc hậu.

Chuyên gia ô tô Nguyễn Minh Đồng cho rằng, sản xuất ô tô điện sẽ cần bốn công nghệ cơ bản gồm: tích lũy điện, máy điện, máy đổi điện và kỹ thuật điều khiển. Nếu mở rộng cho cả ngành công nghiệp, khi ô tô điện phát triển, khi điện trở thành nguồn năng lượng chính, lúc đó thị trường pin, động cơ điện và các máy đổi điện sẽ vô cùng quan trọng. Nếu không bắt tay ngay để nhà nước có hệ thống chính sách đồng bộ, có tầm nhìn, liệu Việt Nam có bắt kịp “dòng chảy” này?