Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp với 9 giải pháp

Đào tạo nghề nghiệp sẽ được triển khai theo xu hướng phát triển công nghiệp 4.0 với chuyển đổi số, tự động hóa; theo nhu cầu thực tế địa phương và đào tạo cả đời,… đáp ứng sự phát triển đất nước có nền công nghiệp hiện đại và hội nhập quốc tế điều này sẽ là nét đổi mới trong việc Quy hoạch hệ thống giáo dục nghề nghiệp từ nay đến 2030 và tầm nhìn đến 2045.

Thực hiện Luật Quy hoạch và Quyết định số 897/QĐ-TTg về phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch mạng lưới giáo dục nghề nghiệp (GDNN) thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Tổng cục GDNN đã tổ chức nhiều Hội thảo lấy ý kiến góp ý “Quy hoạch mạng lưới GDNN thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. (từ đây gọi tắt là Quy hoạch mạng lưới GDNN). Cuộc hội thảo gần đây nhất được tổ chức chiều ngày 18/11/2021, tại Trụ sở Tổng cục GDNN với sự chủ trì của Lãnh đạo Tổng cục GDNN. Hội thảo có sự tham gia của: đại diện các cục, vụ, viện thuộc Bộ Lao động, TBXH; đại diện nhiều bộ, ban, ngành khác (Bộ Công An, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc Phòng, Bộ Giáo dục và Đào Tạo, Hội phụ nữ VN, Liên minh HTX …) và đại diện các Hiệp hội ngành nghề KTKT từ nhiều điểm cầu trực tuyến, như: Hội Logitis, Hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ,… trong đó có đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam.

ảnh 1: Hội thảo có các điểm cầu trực tuyến cùng tham gia.

Theo QĐ 897/QĐ-TTg, ngày 26/06/2020 của Thủ tướng Chính phủ, Quy hoạch này có mục tiêu cụ thể hóa đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về phát triển GNNN… là cơ sở triển khai đầu tư công trên địa bàn cả nước trong GDNN (chi tiết xem ảnh 2).

Hội thảo đã nghe Đại diện Viện Nghiên cứu phát triển Bền vững Vùng, đơn vị tư vấn xây dựng Quy hoạch này trình bày tóm tắt dự thảo và nhiều ý kiến tham luận của các vị đại diện, các chuyên gia, trong đó có phát biểu của đại diện: Liên minh HTX, Bộ Công An, Bộ Nội Vụ, Hội Phụ nữ VN, Bộ GTVT, Bộ Giáo dục và Đào Tạo, Hiệp hội Logistis … .

ảnh 2: Mục tiêu lập quy hoạch (trích QĐ 897).

Theo số liệu của Tổng cục GDNN, đến cuối năm 2020, cả nước có tổng số 1.911 cơ sở GDNN, trong đó 410 trường cao đẳng, 444 trường trung cấp và 1.057 trung tâm GDNN. Từ năm 2011 - 2020, các cơ sở GDNN trên cả nước đã tuyển sinh được 20.177.637 người. Trong đó, Cao đẳng: 1.886.331 người (chiếm 9%), trung cấp: 2.562.195 người (chiếm 13%), sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng: 15.729.111 người (chiếm 78%). Tỷ lệ đào tạo ở bậc cao đẳng và trung cấp thấp hơn nhiều so với mục tiêu đặt ra.

GDNN hiện nay vẫn còn phân bổ tập trung vào các khu đô thị lớn, một số địa phương có điều kiện kinh tế xã hội phát triển và chất lượng đào tạo không đồng đều. Do đó quy mô, cơ cấu và chất lượng nhân lực có kỹ năng nghề vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế xã hội ngày càng cao, nhất là trong bối cảnh ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, xu hướng tự động hóa, điện tử hóa, số hóa, tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế. Bên cạnh đó, quy mô của các trường không đạt mục tiêu kế hoạch do tuyển sinh khó khăn, chủ yếu vẫn là trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng. Số lượng tuyển sinh đã thấp, chất lượng, hiệu suất đào tạo cũng chưa cao, người tốt nghiệp còn yếu về ngoại ngữ và các kỹ năng mềm. Ngoài ra, mối quan hệ giữa các trường với doanh nghiệp còn lỏng lẻo ...

9 nhóm giải pháp khắc phục tồn tại

Dự thảo “Quy hoạch mạng lưới GDNN thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045” hướng tới mục tiêu hình thành mạng lưới cơ sở GDNN nghề nghiệp đa dạng, linh hoạt, tạo nền tảng phát triển giáo dục nghề nghiệp thích ứng với thị trường lao động, đáp ứng được nhu cầu nguồn nhân lực, đáp ứng được mục tiêu trở thành một nước có nên công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; Quy hoạch đã đưa ra 9 nhóm giải pháp để khắc phục những tồn tại, hạn chế, bất cập của mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện tại cần thiết xây dựng quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho giai đoạn tới – thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đó là: 1- Giải pháp về cơ chế, chính sách; 2 - phát triển đội ngũ nhà giáo, người dạy nghề và cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp; 3 - tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị; 4- khoa học công nghệ; 5- liên kết, hợp tác phát triển; 6- hợp tác quốc tế; 7- huy động và phân bổ vốn đầu tư; 8- mô hình quản lý, phương thức hoạt động (vận hành, quản trị) và 9- tổ chức thực hiện và giám sát thực hiện.

ảnh 3: Cấu trúc Quy hoạch

GDNN ngoài công lập sẽ thu hút đầu tư để phát triển

Dự kiến đến năm 2030 không còn trường trung cấp công lập; Mỗi tỉnh thành chỉ có một trường cao đẳng công lập cấp tỉnh trên cơ sở sáp nhập các trường trên địa bàn; Các cơ sở GDNN ngoài công lập sẽ được thu hút đầu tư để phát triển, đưa số cơ sở này chiếm 45% tổng các cơ sở GDNN vào năm 2030. Đồng thời hoàn thiện hệ thống trung tâm GDNN công lập tại các đơn vị hành chính cấp huyện nhằm thúc đẩy dạy nghề, học nghề ở các địa phương.

Đào tạo nghề nghiệp cập nhật xu hướng công nghệ số và học tập suốt đời

Các tham luận cho thấy sự băn khoăn khi Dự thảo Quy hoạch mạng lưới GDNN thời kỳ 2021 - 2030 tầm nhìn đến năm 2045 cho thấy trường trung cấp công lập sẽ bị xóa sổ. Việc phân bổ đều trường công lập cho các địa phương cũng cần được xem xét thấu đáo. Nói chung, mạng lưới cơ sở GDNN cần được quy hoạch theo dự báo nhu cầu lao động hợp lý của cả nước, có tính đến các yếu tố liên vùng, lĩnh vực ngành nghề có xu hướng và được ưu tiên phát triển mạnh, yếu tố bình đẳng giới, sự cân bằng giữa thày/thợ và thời đại công nghiệp số …; Các trường chuyên biệt, chuyên ngành, trường có tính chất hạt nhân/đầu tàu cho khu vực và ngành cần có quy hoạch rõ ràng hơn với những luận chứng khoa học. Hơn nữa, nền tảng đào tạo từ xa, đào tạo liên thông, học tập tu dưỡng nghề nghiệp suốt đời cũng cần được Quy hoạch xem xét với lộ trình thực hiện cụ thể.

Đào tạo nghề gắn với thực tế và địa phương

Các chuyên gia nhấn mạnh, Quy hoạch cơ sở GDNN phải sát với nhu cầu sử dụng lao động của các địa bàn, ngành nghề… phù hợp với Quy hoạch phát triển tổng thể nền kinh tế, có tính đến các ngành chủ lực, then chốt và đảm bảo an ninh, quốc phòng; Cơ sở để xác định cơ cấu trình độ, kỹ năng của nguồn nhân lực sẽ được đào tạo cần được làm rõ hơn. Các vùng kinh tế trọng điểm thì phải có nhiều trường hơn các địa phương có nền kinh tế ít sôi động để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế. Việc bỏ trường trung cấp là đi ngược với sự phát triển đào tạo nghề trên thế giới và không phù hợp với cơ cấu nhân lực theo trình độ hiện nay. Trong cơ cấu việc làm, đặc biệt là ở các khu, cụm công nghiệp, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhu cầu nhân lực bậc trung cấp vẫn luôn chiếm số lượng cao nhất so với các bậc học khác./.

Nguồn: TL HT trực tuyến; duthaovanban.molisa.gov.vn.