Thủ tướng chỉ đạo nghiên cứu đề xuất xây dựng Chiến lược phát triển ngành xe nhiên liệu sạch tại Việt Nam của VAMI

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ trưởng Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu, xử lý các kiến nghị của Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI) về đề xuất xây dựng Chiến lược phát triển ngành xe nhiên liệu sạch tại Việt Nam báo cáo kết quả thực hiện trước ngày 10/12/2021.


Ngày 01/12/2021, Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam đã gửi Thủ tướng Chính phủ đề xuất về chiến lược phát triển ngành xe nhiên liệu sạch để thu hút đầu tư nước ngoài tiến tới xuất khẩu trong 5 năm tới tại Việt Nam.

Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo Bộ trưởng Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu, xử lý các kiến nghị của Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam; báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện trước ngày 10/12/2021.

Theo VAMI, căn cứ vào nội dung Việt Nam đã cam kết về lộ trình áp dụng tiêu chí biến đổi khí hậu tại COP 26, hiện nay Việt Nam đang hợp tác sâu rộng với các nước trên thế giới cũng như khu vực để giảm thiểu phát thải CO2 ra môi trường tránh ô nhiễm thì xu thế hiện nay ở các quốc gia trên toàn cầu là hướng tới phát triển xe nhiên liệu sạch.

Thực tiễn hiện nay các nước trên thế giới gồm Mỹ, châu Âu, Trung Quốc và trong khu vực có Thái Lan đã đi đầu về phát triển ngành ô tô dùng nhiên liệu sạch trong sản xuất ô tô để giải quyết vấn đề thải carbon.

Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam thấy rằng hiện nay Việt Nam chưa xây dựng cơ chế và lộ trình cụ thể về chính sách trao đổi khí cabon và xây dựng cơ sở hạ tầng (trạm sạc điện) trên phạm vi toàn quốc.

Trong khi một số doanh nghiệp cũng đã bắt đầu phát triển sản xuất, lắp ráp xe nhiên liệu sạch trong nước để phù hợp với cam kết của Việt Nam với thế giới về việc giảm thải carbon, đồng thời phù hợp với xu hướng phát triển của các quốc gia trên thế giới hướng tới tương lai của ngành công nghiệp ô tô nhiên liệu sạch.

Theo nghiên cứu của VAMI và đề xuất từ các thành viên, sản xuất lắp ráp ô tô điện có thuận lợi giúp nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, và thu hút các nhà đầu tư sản xuất pin. Điều này không chỉ khuyến khích xuất khẩu xe sang các nước mà còn giảm giá thành tăng nhu cầu tại thị trường trong nước . Lý do mà VAMI đưa ra:

Thứ nhất, trị giá Pin chiếm khoảng 30-35% trị giá xe điện. Trong khi đó, theo quy định trong khối Asean về tỷ lệ nội địa hóa đạt 40%, sẽ đáp ứng tiêu chí hàm lượng khu vực để hưởng thuế suất 0% khi xuất khẩu sang thị trường các nước Asean. Chính vì điều này sẽ khuyến khích các công ty sản xuất xe du lịch kêu gọi các nhà sản xuất Pin đầu tư vào Việt Nam giúp kế hoạch đáp ứng tiêu chí 40% hàm lượng nội địa hóa rất khả thi.

Thứ hai, chi phí sử dụng xe điện thấp, chỉ bằng 1/5 chi phí sử dụng xe xăng. Chi phí bảo trì xe điện cũng chỉ bằng 1/2 xe xăng. Chính vì thế nhu cầu sử dụng xe điện sẽ tăng cao theo xu thế chung của thế giới.

Để phát triển xe nhiên liệu sạch có hiệu quả, góp phần giảm bớt ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu xuất khẩu xe nhiên liệu sạch, Hiệp Hội Doanh Nghiệp Cơ Khí Việt Nam đưa ra những đề xuất cụ thể dựa trên những căn cứ dưới đây:

        1.Xây dựng mục tiêu đến năm 2035, tất cả phương tiện mới đăng ký của xe du lịch là xe nhiên liệu sạch  tương tự như lộ trình của Thái Lan trong khu vực. Vì hiện nay Thái Lan đã xây dựng chính sách rất ưu đãi về thuế, phí, trao đổi cabon và xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ. Do đó hiện nay Thái Lan đã thu hút được nhiều nhà đầu tư lớn xe điện từ các nước tham gia đầu tư tại thị trường Thái Lan (hiện nay trong vòng 24h mở bán, khách hàng đã đăng ký mua trên 4.000 xe).

        2. Xây dựng khung chính sách đầy đủ & đồng bộ để khuyến khích phát triển xe nhiên liệu sạch tương tự như các nước trong khu vực và thế giới.

       3. Cần có cơ chế đặc biệt cho tổng công ty Xăng dầu Việt Nam thuộc bộ Công Thương được phép cải tạo & xây dựng mới trạm sạc điện theo tiêu chuẩn quốc tế tại các cây xăng hiện nay. Đồng thời xây dựng cơ chế ưu đãi đặc biệt để xã hội hóa khuyến khích các tổ chức và cá nhân đầu tư xây dựng vào hệ thống trạm sạc phủ khắp toàn quốc. Lộ trình phát triển hàng năm có thể dự kiến như sau: năm 2022 đạt tối thiểu 30.000 trạm sạc, năm 2023 đạt tối thiểu 40.000 trạm sạc, năm 2024 đạt tối thiểu 60.000 trạm sạc. Và tiến tới trạm sạc điện sẽ phủ khắp cả nước tương đương số lượng cây xăng dầu hiện nay vào năm 2025.

       4. Để nhanh chóng thu hút đầu tư lớn từ các hãng xe thương hiệu toàn cầu vào Việt Nam, Chính phủ nên giao cho một Bộ chủ trì cùng các ban ngành khác để xây dựng kế hoạch và lộ trình cụ thể về việc trao đổi cabon giữa các doanh nghiệp sản xuất xe nhiên liệu hóa thạch và doanh nghiệp sản xuất xe nhiên liệu sạch để hướng tới mục tiêu chiến lược năm 2035 chỉ sản xuất xe điện thuần túy.

        5. Thu hút đầu tư rất lớn từ nước ngoài vào Việt Nam trong thời gian tới cho sản xuất lắp ráp xe nhiên liệu sạch và nội địa hóa sản xuất pin tại Việt Nam.

Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam đề nghị Chính phủ sớm nghiên cứu ban hành chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô nhiên liệu sạch để hòa nhập kịp thời với xu hướng phát triển chung của thế giới và khu vực giúp cho những doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô Việt Nam có thể sản xuất ô tô nhiên liệu sạch định hướng thị trường nội địa theo hướng bảo vệ môi trường và xuất khẩu. Với cơ chế ưu đãi đặc biệt tương đương như Thái Lan và các nước trong khu vực, thì mục tiêu xuất khẩu xe nhiên liệu sạch trong tương lai gần là hoàn toàn khả thi.