Dành dự án cho các Tổng thầu EPC là doanh nghiệp Việt, chúng ta sẽ làm chủ công nghệ và tiết kiệm được hàng ngàn tỷ đồng

Vào thời điểm họp để quyết định hồi sinh dự án Nhà máy Nhiệt Điện Thái Bình 2 cuối năm 2018 và đầu năm 2019, có ý kiến đề xuất cần 2.500 tỷ đồng để tiếp tục triển khai ( Báo tiền phong 6/09/2019). Tuy nhiên, kết quả hiện tại vượt hơn cả mong đợi, việc triển khai dự án Nhà máy nhiệt điện Thái bình 2 không những không đầu tư thêm ngân sách mà còn được đánh giá là dự án có chi phí đầu tư thấp nhất (41.799 tỷ VNĐ). Đối với tổng mức đầu tư, dự án Nhiệt điện Thái Bình 2 đã tiết kiệm được hơn 200 tỷ VNĐ và đã làm chủ được công nghệ độc quyền của các nhà thầu nổi tiếng thế giới như: Toshiba, BWBC, FLS…

Đại dự án hồi sinh đã cứu được hàng chục ngàn tỷ đầu tư không bị lãng phí. Song song với đó chúng ta có thêm kinh nghiệm để làm những đại dự án khác. Kinh nghiệm và bài học từ việc hồi sinh dự án Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2 khiến cả các chuyên gia quốc tế phải nể phục. Qua đó, có thể thấy chúng ta đã nắm bắt và làm chủ công nghệ của các nhà thầu nước ngoài: công nghệ lắp đặt lò hơi phun than trực tiếp – BWBC, công nghệ thi công lắp đặt, hiệu chỉnh và chạy thử Tua-bin máy phát của Toshiba, công nghệ thải trong xỉ, công nghệ xử lý khói thải…. Đây là tiền đề chúng ta có thể làm tổng thầu EPC cho nhiều đại dự án và chinh phục được nhiều công nghệ từ các dự án khác. Điều đó mới thực sự quan trọng!

Thông báo kết luận số 397/TB-VPCP ngày 16/12/2020-một quyết định nếu sai có thể trả giá bằng “sinh mệnh chính trị”

Có lẽ nói đến kết quả hiện nay của dự án ai cũng vui mừng và phấn khởi. Nhưng ngược chiều thời gian, chúng ta phải nhớ lại đâu là những mấu chốt được gỡ tạo nên sự thành công này.

Quan trọng nhất là Ban Quản lý dự án đã tham mưu Tập đoàn đánh giá tổng thể năng lực và rà soát phạm vi công việc của từng nhà thầu đang tham gia dự án, từ đó cấu trúc lại nhà thầu, điều chỉnh lại phạm vi công việc theo nguyên tắc đúng người, đúng việc.

Đầu tiên để có thể giúp cho một đại dự án có thể hồi sinh một cách hiệu quả như nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2 phải kể đến là yếu tố Con Người. Trước nhiều đánh giá khó khăn từ nhiều báo cáo về đại dự án này, ai là người hiểu thực sự dự án, ai là người có thể có khả năng đánh giá đúng được thực trạng của dự án này,… để thuyết phục Chính phủ ra quyết định cứu dự án.

Ai có thể trả lời được 3 câu hỏi: Làm được không? Có vượt tổng mức đầu tư không? Có hiệu quả không?

Và đó là điều mà Tập doàn dầu khí Việt Nam (PVN) đã phải đi tìm cho bằng được những con người có thể kiểm tra, đánh giá đúng thực trạng nhà máy và trả lời được 3 câu hỏi trên một cách xác đáng, có cơ sở khoa học và đáng tin cậy.

PVN đã tìm ra được nói đúng hơn đã huy động được những “nhân tố” từ các nguồn dự án. Họ là những con người đã từng “nếm mật nằm gai”, từng phải đấu tranh với các Nhà thầu nước ngoài (Mỹ, Pháp, Trung Quốc…) để thậm chí kiểm tra từng con ốc, từng cái van,… của những dự án lớn đầy khó khăn thách thức trước đó mà điển hình là cụm Dự án trọng điểm quốc gia Khí-Điện-Đạm Cà Mau và đã được kiểm chứng tính hiệu quả qua năm tháng. Và đâu là những con người hiểu dự án điện Thái Bình 2 nhất để tiếp tục làm báo cáo về hiện trạng của dự án lúc đó.

Ông Hoàng Quyết Thắng, Phó Tổng giám đốc PetroCons (Nguyên Phó Ban QLDA nhiệt điện Thái Bình 2) xúc động kể lại “Chúng tôi lúc đó đã tự tổng hợp thông tin qua nhiều kênh, mời nhiều chuyên gia Việt Nam (với tư cách cá nhân và không chính thức, không chi phí do thời điểm đó dự án đóng băng) đến dự án để cùng tham gia đánh giá từng hệ thống, từng chủng loại máy móc và trang thiết bị, (nguồn gốc/xuất sứ, nhà sản xuất, tình trạng lắp đặt, bảo quản…) và nhận thấy dự án vẫn còn may mắn vì toàn bộ những thiết bị chính đều được nhập khẩu từ những thương hiệu tên tuổi đến từ Nhật, Mỹ và Hàn, có thể thấy thiết bị tốt hơn cả một vài dự án khác đã và đang thi công ở trong nước. Và điều đáng mừng nữa là hầu hết các thiết bị chính đều đã hoàn thành lắp đặt- phần việc còn lại là hoàn thiện thi công các hạng mục phụ trợ, các hạng mục xử lý môi trường và thiện kết nối các hệ thống công nghệ, kiểm tra, bảo dưỡng/sửa chữa từng thiết bị rồi chạy thử/ “hồi sinh” từng thiết bị, tiến tới “hồi sinh” từng hệ thống và tiến tới “hồi sinh” cả dự án. Tuy nhiên phần việc còn lại là nghe thì có vẻ như đơn giản nhưng lại đầy thách thức và khó khăn trong bối cảnh đại dịch covid và dòng tiền của dự án hầu như không thể giải ngân được.

 “Tập thể Lãnh đạo và CBCNV của Ban QLDA, các tổ công tác/các Ban chuyên môn của Tập đoàn dầu khi Việt Nam cùng các cán bộ biệt phái/hỗ trợ được PVN điều động từ các đơn vị) đã dành rất nhiều thời gian (cá nhân tôi mất hơn 1 năm) đánh giá lại thực trạng của dự án một cách đầy đủ, toàn diện và chính xác nhất cả về tài chính, pháp lý và khối lượng công việc (phần việc nào đã thực hiện xong; phần việc nào đang thực hiện dở dang, và phần nào là những thứ còn lại tất chưa thực hiện). Cũng từ đó, thiết kế ra các kịch bản xấu nhất và tốt nhất cả về kỹ thuật và chi phí để hoàn thiện dự án.

Sau khi có được đánh giá sơ bộ, Tổng giám đốc PVN Lê Mạnh Hùng thay mặt Tập đoàn ra Quyết định quy tụ những con người phù hợp cùng với tư vấn độc lập Để phân tích, đánh giá về hiệu quả dự án theo các kịch bản khác nhau, và chúng tôi cũng mất khoảng 10 tháng nghiên cứu và sửa đổi sau nhiều cuộc họp với Chính phủ để ra được báo cáo chính thức, là cơ sở để Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Hòa Bình chỉ đạo thông qua Thông báo kết luận số 397/TB-VPCP ngày 16/12/2020- thông báo KL mang tính lịch sử mà mỗi người đều nhớ và gọi ngắn gọi là “kết luận 397”. Giờ khi dự án đã đi vào vận hành thương mại, nhìn lại thấy nhẹ nhõm phấn khởi, nhưng quả thực thời điểm cách đây hơn 2 năm, Chính phủ cũng phải rất thận trọng để kiểm tra thẩm định báo cáo và để ra được kết luận 397 để tiếp tục triển khai dự án cũng không phải là dễ dàng gì. Bởi từ những báo cáo cần thêm 2500 tỷ đến báo cáo không cần thêm tiền để ra quyết định có tính lịch sử này có phải là quá liều lĩnh không?!? Tôi cho rằng không phải ai cũng dễ ra được quyết định này!” ông Hoàng Quyết Thắng nhớ lại.

Chúng tôi chỉ có thể hiểu được đó là quyết định từ một sự tin tưởng của Chính Phủ, các Bộ ngành vào bản báo cáo từ uy tín của PVN được lập ra một cách công phu, bài bản từ kiến thức, trình độ chuyên môn và thái độ làm việc nghiệm túc của Tập thể lãnh đạo PVN và những con người dầu khí đã trải qua các dự án lớn cũng từng khó khăn để mà tìm giải pháp nên có lẽ báo cáo đã cho thấy được tính chân thực và chân lý từ những lập luận và thông tin của đội ngũ những con người làm ra nó. Và chúng tôi tự hào là một phần trong đó góp phần làm được một điều gì đó có giá trị cho đất nước.

Trước đó, không phải chúng tôi không biết có nhiều lời khuyên, lời can ngăn khi tham gia vào dự án này (nhiều nỗi lo sợ sai phạm về tài chính, sợ chịu trách nhiệm,…) nhưng chúng tôi là những con người đã cùng nhau trải qua năm tháng tuổi trẻ, xử lý cùng nhau qua các dự án khó khăn nên hiểu rõ về nhau, chứ không cảm xúc, tin tưởng mù quáng. Bản thân tôi khí nhận tham gia dự án này, tôi cũng phải xem lại thiết kế, rà sát lại từng hạng mục máy móc, thiết bị để có được những báo cáo chính xác trước khi chính thức được phân công nhiệm vụ đầu tiên tại Ban quản lý dự án.”

Triển khai dự án trong Đại dịch Covid: Cái khó ló cái khôn!

Khó khăn lớn thứ 2 phải vượt qua đó là triển khai dự án trong thời gian đại dịch vẫn đang diễn ra, nhiều nhà thầu khủng hoảng, một số nhà thầu đồng ý tiếp tục thì các chuyên gia không sang được,… Tiếp theo phải kể đến công tác tài chính sẽ xử lý như thế nào giữa các bên vì còn bao nhiêu vấn đề tài chính tồn đọng, tiền giải ngân có đến được với nhà thầu để họ cam kết thực hiện đúng tiến độ?  

Lúc này lại một lần nữa vẫn là công tác nhân sự: ai có thể đàm phán dàn xếp với các nhà thầu, ai sẽ là người có thể thực thi triển khai tốt dự án? Và một lần nữa, Tập đoàn dầu khí đã phải xử lý vấn đề chọn nhân sự phù hợp cho giai đoạn triển khai này. Và lúc này, về phía Tổng thầu EPC, Tổng giám đốc mới của PetroCon là ông Phan Tử Giang đã được điều động về triển khai dự án (những vấn đề liên quan đến các nhà thầu, điều hành chung,…) và ông Hoàng Quyết Thắng về làm Phó Tổng giám đốc (những vấn đề liên quan đến kỹ thuật và chạy thử).

Và Phương án Thanh toán tay 3 đã được lựa chọn phù hợp cho lúc này nhờ đó tiền đến được với nhà thầu và mọi công việc trôi. Tuy nhiên, Tiền có nhưng giãn cách do Covid khiến cho trang thiết bị và chuyên gia không thể về kịp để đảm bảo tiến độ. Một lần nữa chúng tôi lại phải giải bài toán tiến độ.

        Bạn sẽ làm gì nếu vật tư không về kịp? chuyên gia không thể huy động do đại dại covid và do tranh chấp trước đó với Nhà thầu cung cấp thiết bị chính (SDC) chưa được giải quyết… Và chúng tôi đã sáng kiến huy động mọi nguồn lực, đặc biệt là huy động chuyên gia và mượn vật tư từ chính các nhà máy của các đơn vị trong của PVN (Đạm Cà Mau, Đạm Phú Mỹ, Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1, Điện Cà Mau, Điện Nhơn Trạch…) đây chính là trong lúc khó ló cái khôn. Và đặc biết hơn, chính trong những lúc không thể có chuyên gia nước ngoài, các chuyên gia trong nước đã có cơ hội để vượt lên chính mình xử lý các vấn đề thay chuyên gia quốc tế.

        Tổng kết khi hoàn thành dự án, kể từ “thông báo 397” đã cò gần 200 chuyên gia, kỹ sư từ các nhà máy Đạm Cà Mau, Đạm Phú Mỹ, Nhiệt điện Vũng Áng 1, PVPower (TSC và PVPS), PTSC… đã được huy động đến thực hiện công tác bảo dưỡng, sửa chữa, phục hồi và chạy thử dự án Nhiệt điện Thái Bình 2. Riêng việc này, dự án đã tiết kiệm được hàng trăm tỷ đồng và nhiều triệu USD không phải thuê chuyên gia quốc tế. Ông Hoàng Quyết Thắng lấy ví dụ đơn cử cho việc này “Nếu việc huy động chuyên gia của Toshiba theo đúng như bảng kế hoạch huy động trong hợp đồng thiết bị của Toshiba thì dự án phải trả cho Toshiba mất khoảng 7,6 triệu USD chi phí chuyên gia cho hạng mục Tua-bin Máy phát cùng với điều kiện phải thanh toán 2% tổng giá trị hợp đồng thiết bị chính (khoảng 900 triệu USD) cho Nhà thầu SDC khoảng 18 triệu USD thì SDC và Toshiba mới cử chuyên gia sang”. Và điều đáng ngạc nhiên là trong quá trình vận hành tổ máy 1, chuyên gia Việt Nam đã xử lý và vận hành được máy móc của Toshiba mà không mất tiền thuê chuyên gia. Và điều này khẳng định chúng ta nếu chăm chỉ học hỏi chúng ta có thể làm chủ công nghệ! Công nghệ xử lý phát điện và kích từ là công nghệ khó đến chuyên gia Đức còn không làm được.” Đây là một minh chứng cho trình độ của các chuyên gia kỹ sư của ta đạt đẳng cấp quốc tế và không hề thua kém họ. Tuy nhiên, để đảm bảo cho dự án không có bất kỳ sự cố nào, chúng tôi trong quá trình vận hành tổ máy 2 vẫn thuê một vài chuyên gia của Toshiba.”

Hình ảnh: Kỹ sư nhà máy Đạm Cà Mau thay thế chuyên gia BWBC thực hiện kiểm tra lắp đặt và hiệu chỉnh đặc tuyến làm việc của quạt khói gió

Hình ảnh: Kỹ sư nhà máy Đạm Cà Mau, nhà máy Điện Vũng Áng 1 thay thế chuyên gia TOSHIBA thực hiện lắp đặt và hiệu chỉnh thiết bị đo lường Tuabin máy phát

Hình ảnh: Kỹ sư nhà máy Đạm Cà Mau miệt mài thực hiện công tác bảo dưỡng thiết bị trước khi chạy thử.

Hình ảnh: Nụ cười tươi xua tan vất vả của chuyên gia và kỹ sư tập đoàn PVN

Hình ảnh: Kỹ sư nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1 thay thế chuyên gia TOSHIBA thực hiện công tác hiệu chỉnh đặc tuyến làm việc của cụm van cấp hơn điều khiển tuabin chính

Hình ảnh: Phút căng thẳng khi hòa tổ máy lần đầu vào lưới điện Quốc Gia Việt Nam

Hình ảnh: Ông Hoàng Quyết Thắng - Phó tổng PetroCons và ông Mai Văn Long – Phó ban QLDA TB2 trực tiếp chỉ đạo vận hành tổ máy 2 hòa lưới điện Quốc Gia

Từ dự án Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2, chúng ta càng khẳng định cho việc, cần có dự án cho các Tổng thầu EPC là doanh nghiệp Việt (như PetroCons được cọ sát và trưởng thành), chúng ta sẽ tiến tới làm chủ nhiều công nghệ và có thể từ đây, tạo ra những hạt nhân giúp chúng ta xây dựng và phát triển nhiều dự án trọng điểm của đất nước trong tương lai. Chúng ta phải làm chủ công nghệ, đặc biệt làm chủ những công nghệ lõi! Việc đẩy mạnh chính sách hỗ trợ, xúc tiến thương mại và tháo gỡ khó khăn về thị trường cho các doanh nghiệp Việt phục hồi vào nửa cuối năm 2023 cũng như chuẩn bị cho hội nhập chuỗi toàn cầu là việc mà từ Chính phủ đến các cấp đang rất tích cực làm.

Dự án Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2 đã đi vào vận hành thương mại từ tháng 5 năm 2023. Mục tiêu sản xuất của Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2 là bảo đảm kế hoạch được giao 3,1 tỷ kwh trong năm 2023. Đại diện lãnh đạo Nhà máy cho biết: Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã phát sản lượng điện 2.152 triệu kwh (Bao gồm cả điện chạy thử). Cả 2 tổ máy đang vận hành theo yêu cầu huy động của Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia (A0).

Hiện nay, tổng công suất các nhà máy điện đã vận hành của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam là hơn 6,6 nghìn MW, bao gồm Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2, chiếm khoảng 8,5% tổng công suất lắp đặt của cả nước. Kết quả này khẳng định vững chắc vai trò và vị thế của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam với tư cách là nhà sản xuất điện lớn thứ 2 tại Việt Nam.

Nhà máy đã cơ bản hoàn thành công tác chạy thử, và được EVN/A0 huy động trưng dụng vận hành các tổ máy nhằm đảm bảo an ninh cung cấp điện từ ngày 13/5/2023. Sản lượng điện thương phẩm Nhà máy đã sản xuất là 1.468 triệu kWh doanh thu bán điện ước đạt 2.911 tỷ đồng.